Yüzdelik dilimine göre örnek tercih listeleri: %1'den %30'a kadar 20 okul nasıl dizilir?
Tercih listesi bir istek sıralaması değil, bir risk dağılımıdır. Yerleştirme sistemi listeni yukarıdan aşağı okur ve girebildiğin ilk okula yerleştirir; bu yüzden en çok istediğin okul her zaman en üste yazılır. Asıl beceri, o okulun altına hangi okulların hangi sırayla dizileceğindedir — açıkta kalmayı önleyen de, gereksiz yere hedefin altına yerleşmeyi önleyen de bu dizilimdir.
Bu rehber, hedef-omurga-güvence dengesinin farklı yüzdelik dilimlerde nasıl kurulduğunu örnek listelerle gösterir. Kendi dilimini bilmiyorsan önce puanını hesapla; dilimine uyan gerçek okulları görmek için tercih robotunu kullan, listeyi otomatik kurdurmak istersen tercih sihirbazına girebilirsin.
20 tercihin anatomisi
MEB 2026 yapısında toplam 20 okul tercih edilir ve bu hak üç gruba bölünmüştür. Grupları birbirinin yedeği gibi düşünmek doğru değildir; her biri ayrı bir yerleştirme kanalıdır ve ayrı ayrı doldurulur.
| Grup | Tercih hakkı | Nasıl yerleştirilir? | Kimin için kritik? |
|---|---|---|---|
| Yerel yerleştirme | 5 okul | Sınav puanı şartı yok; ikamet adresi ve OBP belirleyici. | Herkes için — merkezî tercihleri açmanın ön koşulu. |
| Merkezî yerleştirme | 10 okul | LGS puanı/yüzdelik dilimiyle ülke genelinde rekabet. | Sınavlı okul hedefleyen her öğrenci. |
| Pansiyonlu okullar | 5 okul | Yatılılık kontenjanı üzerinden ayrı değerlendirme. | Şehir dışı okul düşünen veya yatılılık gereken öğrenciler. |
Üçlü denge: hedef, omurga, güvence
Merkezî yerleştirmedeki 10 tercihi rastgele değil, kendi diliminin etrafında bir banda yayarak dizersin. Pratik formül şudur: hedef ≈ dilim × 0,6–0,7, güvence ≈ dilim × 1,4–1,5.
- Hedef (2–3 okul): dilimin biraz üzerindeki okullar. Sınav lehine sürpriz yaparsa kazandırır; kaybettirmez, çünkü altında omurga vardır.
- Omurga (5–6 okul): dilimine en yakın okullar. Listenin ağırlık merkezi burasıdır; büyük olasılıkla buradan bir okula yerleşirsin.
- Güvence (2–3 okul): dilimin belirgin biçimde altındaki okullar. Bunlar liste sonunda durur ve açıkta kalmayı önler.
Dilim dilim örnek dağılım
Aşağıdaki tablo, merkezî yerleştirmedeki 10 tercihin farklı dilimlerde hangi bantlara dağıtılacağını gösterir. Değerler bir şablondur; gerçek okul dilimleriyle birlikte kullanılmalıdır.
| Senin dilimin | Hedef bandı (2–3 okul) | Omurga bandı (5–6 okul) | Güvence bandı (2–3 okul) |
|---|---|---|---|
| %1 | %0,5–%0,8 | %1–%1,5 | %2–%3 |
| %3 | %1,8–%2,2 | %3–%4 | %5–%6 |
| %5 | %3–%3,5 | %5–%6,5 | %8–%9 |
| %10 | %6,5–%7 | %10–%12 | %14–%16 |
| %20 | %13–%15 | %20–%24 | %28–%30 |
| %30 | %20–%22 | %30–%35 | %42–%45 |
Hangi dilimde hangi tür gerçekçi?
Bant hesabını gerçek okullara oturtmak için tür bazındaki taban dilimlere bakmak gerekir. MEB 2025 merkezî yerleştirme verisine göre türlerin dilim aralıkları şöyledir:
| Okul türü | Okul sayısı | Toplam kontenjan | Taban dilim (en seçici → medyan → en erişilebilir) | Taban puan medyanı |
|---|---|---|---|---|
| Fen Lisesi | 381 | 39.360 | %1.07 → %6.97 → %25.4 | 424,4 |
| Sosyal Bilimler Lisesi | 109 | 9.360 | %9.66 → %19.02 → %36.7 | 354,4 |
| Anadolu Lisesi | 533 | 63.730 | %1.72 → %10.71 → %45.8 | 400,2 |
| Anadolu İmam Hatip Lisesi | 837 | 44.124 | %7.69 → %46.98 → %100 | 251,3 |
| Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi | 1238 | 44.783 | %16.75 → %80.03 → %100 | 194,6 |
Listeyi bozan üç yaygın hata
Doğru bantları bulmuş bir liste bile sıralama hatasıyla işlevsiz hale gelebilir. En sık görülen üçü şunlardır; daha uzun bir dökümü tercihte yapılan yaygın hatalar rehberinde bulabilirsin.
- Sıralamayı istek yerine güvenlik hissiyle kurmak: en çok istediğin okulu "nasılsa giremem" diyip alta yazmak, giriş şansını kendi elinle sıfırlar. Yerleştirme yukarıdan aşağı okur; üstteki okula giriyorsan alttakiler hiç değerlendirilmez.
- Tüm listeyi tek banda sıkıştırmak: on okulun onunun da dilimine yakın olması, sınav ortalaması beklenmedik biçimde yükseldiğinde listeyi topluca ıskalatır. Güvence bandı bu ihtimalin sigortasıdır.
- Yerel ve pansiyon gruplarını boş bırakmak: kullanılmayan tercih hakkı yanar ve merkezî listeden yerleşemeyen öğrencinin elinde hiçbir seçenek kalmaz.
Sık sorulan sorular
Yüzdelik dilimime göre örnek bir tercih listesi nasıl kurulur?
Merkezî yerleştirmedeki 10 tercih, kendi diliminin etrafında üç banda yayılır: 2–3 hedef okul (dilim × 0,6–0,7), 5–6 omurga okul (dilimine en yakın) ve 2–3 güvence okul (dilim × 1,4–1,5). Örneğin %5'lik bir öğrenci için hedef bandı yaklaşık %3–3,5, omurga %5–6,5 ve güvence %8–9 aralığıdır. Bant genişliği dilim büyüdükçe artar.
En çok istediğim okulu listenin neresine yazmalıyım?
Her zaman en üste. Yerleştirme sistemi listeni yukarıdan aşağı okur ve girebildiğin ilk okula yerleştirir; üstteki okula yerleşiyorsan alttakiler hiç değerlendirilmez. Bu nedenle en çok istediğin okulu 'nasılsa giremem' düşüncesiyle alta yazmak, giriş şansını kendi elinle sıfırlamak anlamına gelir. Sıralama istek sırasıdır, tahmin sırası değil.
20 tercih hakkı gruplar arasında nasıl dağılıyor?
Toplam 20 okul üç ayrı yerleştirme kanalına bölünmüştür: yerel yerleştirmeden en fazla 5, merkezî sınavla öğrenci alan okullardan en fazla 10 ve pansiyonlu okullardan en fazla 5. Bunlar birbirinin yedeği değildir; her biri ayrı değerlendirilir ve bir grubu boş bırakmak diğerine ek hak kazandırmaz. Kullanılmayan tercih hakkı yanar.
Bütün tercihlerimi kendi dilimime yakın okullardan seçsem olmaz mı?
Riskli olur. Sınav ortalaması beklenenden yüksek geldiğinde taban dilimler topluca sıkışır ve tek banda sıkıştırılmış bir liste baştan sona ıskalanabilir. Güvence bandı tam olarak bu ihtimalin sigortasıdır: dilimin belirgin biçimde altındaki 2–3 okul, liste sonunda durup açıkta kalmayı önler ve hedef tercihlerinin şansını hiçbir biçimde azaltmaz.
Güvence tercihi yazmak hedef okula girme şansımı düşürür mü?
Hayır. Yerleştirme listeyi sırayla okuduğu için, üstteki hedef ve omurga okullarından birine giriyorsan alttaki güvence tercihlerine hiç bakılmaz. Güvence okulları yalnızca üstteki hiçbir okula yerleşemediğin senaryoda devreye girer. Yani güvence yazmanın maliyeti yoktur; yazmamanın maliyeti açıkta kalmaktır.
Not: Taban puanlar, kontenjanlar, takvim ve başvuru koşulları her yıl güncellenir. Karar vermeden önce resmî kaynaklardan güncel bilgiyi teyit et. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır.