LGS puanı nasıl hesaplanır? Netten ağırlıklı nete, ağırlıklı netten yüzdelik dilime
LGS puanı tek bir işlemle değil, üç aşamalı bir zincirle oluşur: önce her derste net (doğru − yanlış ÷ 3), sonra bu netlerin katsayılarla çarpılmasıyla ağırlıklı net, en sonunda ağırlıklı netin sınavın zorluk seviyesine göre 100–500 puan ölçeğine çevrilmesi. Zincirin en kritik halkası ortadaki adımdır: katsayılar eşit değildir ve puanını asıl belirleyen ders dağılımıdır.
Bu rehber, hesabın her adımını sitedeki hesaplama motorunun kullandığı gerçek katsayılarla açıklar. Kendi netlerini girip puanını ve yüzdelik dilimini anında görmek için LGS puan hesaplama aracını kullanabilir, çıkan dilime uygun okulları tercih robotunda listeleyebilirsin.
1. adım: net hesabı — üç yanlış bir doğruyu götürür
Her ders için net = doğru sayısı − (yanlış sayısı ÷ 3). Boş bırakılan sorular neti düşürmez; yalnızca yanlışlar götürür. Yani 16 doğru ve 3 yanlış yapan bir öğrencinin neti 16 − 1 = 15'tir.
Bu kuralın pratik sonucu şudur: emin olmadığın soruda iki seçeneği eleyebiliyorsan işaretlemek matematiksel olarak avantajlıdır, ama tamamen rastgele işaretlemek uzun vadede net kaybettirir. Özellikle katsayısı 4 olan derslerde tek bir gereksiz yanlış, puanına dört kat yansır.
2. adım: ağırlıklı net — asıl belirleyici burası
Netler doğrudan toplanmaz; her ders kendi katsayısıyla çarpılır. Sitedeki puan motorunun kullandığı yapı şudur:
| Ders | Soru sayısı | Katsayı | En yüksek ağırlıklı net |
|---|---|---|---|
| Türkçe | 20 | 4 | 80 |
| Matematik | 20 | 4 | 80 |
| Fen Bilimleri | 20 | 4 | 80 |
| T.C. İnkılap Tarihi | 10 | 1 | 10 |
| Din Kültürü | 10 | 1 | 10 |
| Yabancı Dil | 10 | 1 | 10 |
| Toplam | 90 | — | 270 |
3. adım: ağırlıklı netten puana ve yüzdelik dilime
Ağırlıklı net, sınavın o yılki zorluk seviyesine göre kalibre edilmiş bir dönüşümle 100–500 aralığındaki merkezî sınav puanına çevrilir. Sınav zorlaştığında aynı ağırlıklı net daha yüksek bir puana, kolaylaştığında daha düşük bir puana denk gelir — puanın yıllar arasında doğrudan karşılaştırılamamasının sebebi tam olarak budur.
Puan tek başına anlam taşımaz; onu anlamlı kılan yüzdelik dilimdir. Yüzdelik dilim, tüm adaylar içindeki göreceli konumunu verir ve okul taban değerleriyle kıyaslanabilecek tek ölçüttür. Neden puan değil de dilim üzerinden hedef kurulması gerektiğini taban puan ve yüzdelik dilim rehberinde ayrıntılı anlattık.
Örnek hesap: aynı toplam net, farklı puan
İki öğrenci de toplam 60 net yapmış olsun. Birincisi Türkçe 20, matematik 20, fen 20 (sözel derslerde 0 net); ikincisi ise inkılap 10, din 10, yabancı dil 10 ve Türkçe-matematik-fen'de toplam 30 net. Ağırlıklı netleri şöyledir:
- Birinci öğrenci: (20 + 20 + 20) × 4 = 240 ağırlıklı net — mümkün olan en yüksek değerin hemen altı.
- İkinci öğrenci: 30 × 4 + (10 + 10 + 10) × 1 = 120 + 30 = 150 ağırlıklı net.
- Fark: aynı 60 toplam net, 90 birimlik ağırlıklı net farkı ve buna bağlı olarak yüz puanı aşan bir puan farkı üretir.
Bu bilgiyle çalışma planını nasıl kurarsın?
Katsayı tablosu bir çalışma stratejisidir: sınava kalan sürede kazanılacak her matematik neti, bir din kültürü netinin dört katı değer taşır. Zayıf olduğun katsayısı 4 olan bir dersteki 3 netlik iyileşme, katsayısı 1 olan bir dersi baştan sona tamamlamaktan daha çok puan getirir.
Yine de sözel dersler ihmal edilmemelidir: üçü birlikte 30 ağırlıklı net eder ve üst dilimlerde yarışan öğrenciler arasında farkı bu 30 birim açar. Netlerini girip hangi derste kaç puan kaybettiğini görmek için puan hesaplama aracına girebilirsin.
Sık sorulan sorular
LGS puanı nasıl hesaplanır?
Üç adımda hesaplanır. Önce her derste net bulunur (net = doğru − yanlış ÷ 3). Sonra netler katsayılarla çarpılıp toplanır: Türkçe, matematik ve fen bilimleri 4; T.C. inkılap tarihi, din kültürü ve yabancı dil 1 katsayılıdır. Ağırlıklı netin üst sınırı 270'tir. Son adımda bu ağırlıklı net, sınavın zorluğuna göre kalibre edilmiş dönüşümle 100–500 aralığındaki merkezî sınav puanına çevrilir.
LGS'de kaç yanlış bir doğruyu götürür?
Üç yanlış bir doğruyu götürür. Net hesabı her ders için ayrı yapılır: net = doğru − (yanlış ÷ 3). Boş bırakılan sorular net kaybettirmez. Bu yüzden hiçbir fikri olmadığın soruyu rastgele işaretlemek istatistiksel olarak zarardır; ancak iki seçeneği eleyebildiğin sorularda işaretlemek avantajlıdır.
LGS'de hangi derslerin katsayısı daha yüksek?
Türkçe, matematik ve fen bilimleri netleri 4 katsayıyla; T.C. inkılap tarihi, din kültürü ve yabancı dil netleri 1 katsayıyla çarpılır. Bu üç yüksek katsayılı ders, 270 birimlik ağırlıklı netin 240 birimini, yani yaklaşık %89'unu oluşturur. Sınava hazırlıkta zaman ayırma önceliği bu tabloya göre kurulmalıdır.
LGS'de 500 tam puan kaç net demek?
500 puan, 90 sorunun tamamının doğru yapılması, yani 270 ağırlıklı net anlamına gelir. Sadece toplam net sayısı yetmez; netlerin hangi derslerden geldiği belirleyicidir. Örneğin 60 toplam neti tamamen katsayısı 4 olan derslerden yapan öğrenci ile katsayısı 1 olan derslerden yapan öğrencinin puanları arasında yüz puanı aşan fark oluşur.
Puanım aynıyken yüzdelik dilimim neden geçen yıldan farklı?
Çünkü puan sınavın zorluğuna, yüzdelik dilim ise adayların göreceli dağılımına bağlıdır. Sınav kolaylaştığında puanlar topluca yükselir ve aynı puan daha kötü bir dilime denk gelir. Bu nedenle yıllar arası kıyas ve okul hedefi kurma işi puanla değil, yüzdelik dilimle yapılmalıdır.
Not: Taban puanlar, kontenjanlar, takvim ve başvuru koşulları her yıl güncellenir. Karar vermeden önce resmî kaynaklardan güncel bilgiyi teyit et. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır.