LGS sonrası tercih: ekrana girmeden önce baştan sona yol haritası
LGS sonucu eline geçtiğinde asıl iş yeni başlıyor: doğru tercih, sınavda aldığın puandan çok daha belirleyici olabilir. Aynı puanla bir öğrenci hayalindeki liseye yerleşirken, bir başkası sıralamayı yanlış kurguladığı için listenin alt sıralarında kalabiliyor.
Bu rehber, sonuç gününden tercih ekranını onaylayana kadar olan süreci adım adım anlatıyor. Amaç sana bir şablon dayatmak değil; kararlarını hangi bilgiye göre vereceğini netleştirmek.
Önce yerleştirme türünü ayırt et
Türkiye'de liseye geçişte iki ayrı kanal vardır. Merkezi sınav puanıyla yerleşilen okullar sınırlı kontenjanlıdır ve ülke genelinde rekabet edilir. Adrese dayalı (yerel) yerleştirmede ise oturduğun bölgeye yakın okullara, sınav puanı şartı olmadan kayıt yapılır.
Tercih stratejin hangi kanalı hedeflediğine göre tamamen değişir. Merkezi sınav okullarını hedefliyorsan puan ve sıralama; yerel yerleştirmeyi düşünüyorsan okulun konumu, kontenjanı ve geçen yılki dolma durumu öne çıkar.
Merkezi sınavın yapısını hatırla
Merkezî sınav iki oturumdan ve toplam 90 sorudan oluşur. Sözel oturumda 50 soru vardır: Türkçe 20, T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük 10, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 10, Yabancı Dil 10. Sayısal oturumda ise Matematik 20 ve Fen Bilimleri 20 olmak üzere 40 soru sorulur.
Puanlamada 3 yanlış 1 doğruyu götürür: her dersin yanlış sayısının üçte biri, doğru sayısından düşülerek net bulunur. Derslerin puana katkısı eşit değildir; Türkçe, Matematik ve Fen Bilimleri katsayıları en yüksek derslerdir. Bu yüzden bu üç ders, tercih sıralamanı belirleyen puanda en ağır basan kalemlerdir.
Puanını sıralamaya çevir
Ham puan tek başına bir şey ifade etmez; onu o yılki aday kitlesi içindeki yerinle birlikte okuman gerekir. Aynı puan, sınavın zorluğuna göre farklı yıllarda farklı bir sıralamaya denk gelir.
Bu yüzden hedef listeni kurarken okulların yalnızca geçen yılki taban puanına değil, yüzdelik dilimine de bak. Dilim, yıldan yıla puandan daha kararlı bir göstergedir. Puanını henüz bilmiyorsan önce LGS puanını hesapla, sonra sana uygun liseleri taban puan ve dilimle listele.
Tercih hakkı ve takvim nasıl işliyor?
Sınavla öğrenci alan okullar listesinden en fazla 10 okul tercih edebilirsin. Merkezî yerleştirme; fen liseleri, sosyal bilimler liseleri, Anadolu liseleri, Anadolu imam hatip liseleri, proje okulları ile mesleki ve teknik Anadolu liselerinin teknik programlarına sınav puanı üstünlüğüne göre yapılır.
Takvim her yıl benzer bir ritimde ilerler. Örneğin geçen dönemde (2025) tercihler 14–24 Temmuz arasında alındı, yerleştirme sonuçları ve boş kontenjanlar 4 Ağustos'ta ilan edildi. Bu yılın kesin tarihlerini mutlaka güncel MEB tercih kılavuzundan teyit et; günler yıldan yıla kayabilir.
Üç bölgeli liste mantığı kur
Sağlam bir tercih listesi tek bir hedefe değil, bir yelpazeye yaslanır. Listeyi üç bölgeye ayırmak işini kolaylaştırır:
- İddialı tercihler: Puanının biraz üzerinde, şansını zorlayacağın okullar.
- Gerçekçi tercihler: Geçen yılki verilere göre puanının tam oturduğu, listenin omurgasını oluşturan okullar.
- Güvenli tercihler: Puanının rahatça yettiği, hiçbir okula yerleşememe riskini ortadan kaldıran seçenekler.
| Bölge | Hedef dilim (kendi dilimine göre) | Öneri adet | Amaç |
|---|---|---|---|
| İddialı | %1–2 daha iyi | 2–3 | Şansını zorla |
| Gerçekçi | Dilimine en yakın | Çoğunluk | Listenin omurgası |
| Güvenli | %3–4 daha düşük | 2+ | Açıkta kalmayı önle |
Sıralamayı gerçek tercihine göre yap
Tercih ekranında okulları en çok istediğinden en az istediğine doğru sırala. Sistem seni listendeki en üst sırada yerleşebildiğin okula atar; alttaki bir okulu üste yazmak yalnızca kendi aleyhine çalışır.
Yaygın bir hata, 'nasılsa giremem' diyerek istenen okulu listeye hiç yazmamaktır. Yerleştirme sıraya göre işlediği için, istediğin okulu üste yazmanın sana bir maliyeti yoktur.
Ekranı onaylamadan önceki son kontrol
- Okul kodlarını ve program adlarını tek tek doğrula.
- Yabancı dil, öğretim şekli (tam/ikili) ve pansiyon durumunu kontrol et.
- Listede en az birkaç güvenli tercihin olduğundan emin ol.
- Onay sonrası çıktıyı veya ekran görüntüsünü sakla.
Sık sorulan sorular
Tercih listesinde kaç okul yazmalıyım?
Sistemin izin verdiği üst sınıra kadar yazman lehinedir. Liste ne kadar dolu ve dengeli olursa, hiçbir yere yerleşememe riski o kadar azalır. Boş bırakılan satırların sana bir avantajı yoktur.
Yüksek puanlı bir okulu en üste yazarsam alttakileri kaybeder miyim?
Hayır. Yerleştirme listeni yukarıdan aşağıya tarar; üstteki okula yerleşemezsen otomatik olarak bir alttakine bakılır. Bu yüzden en çok istediğin okulu çekinmeden en üste yazabilirsin.
Geçen yılın taban puanı bu yıl da geçerli mi?
Taban puanlar her yıl aday sayısına, sınavın zorluğuna ve kontenjana göre değişir. Geçmiş veriyi kesin bir eşik değil, bir tahmin aralığı olarak kullan ve mutlaka yüzdelik dilimle birlikte değerlendir.
Not: Taban puanlar, kontenjanlar, takvim ve başvuru koşulları her yıl güncellenir. Karar vermeden önce resmî kaynaklardan güncel bilgiyi teyit et. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır.