Yerel yerleştirme ve kayıt alanı: adresin tercihini nasıl belirliyor?
Liseye geçişte iki ayrı kanal vardır ve çoğu öğrenci yalnızca birincisini konuşur: merkezî sınavla yerleşilen okullar. Oysa öğrencilerin büyük bölümü yerel yerleştirmeyle, yani sınav puanı şartı olmadan, ikamet adresine dayalı olarak liseye yerleşir. Bu kanalda belirleyici olan puanın değil, e-Devlet'te kayıtlı adresinin hangi kayıt alanına düştüğüdür.
Yerel yerleştirme, tercih listesinin sınav puanından bağımsız çalışan ama onunla aynı ekranda doldurulan bölümüdür ve MEB yapısında merkezî tercihleri açabilmek için önce tamamlanması gerekir. Bu rehber kayıt alanı mantığını, tercih sınırlarını ve kontenjan dolduğunda hangi ölçütlerin devreye girdiğini anlatır. Tercih ekranının bütününü ve renk kodlarını MEB 2026 tercih kılavuzu özetinde bulabilirsin.
Kayıt alanı nedir?
Kayıt alanı, bir okulun öğrenci kabul ettiği coğrafi bölgedir. MEB, her ortaokul ve her lise için ikamet adreslerinden oluşan bir alan tanımlar; senin e-Devlet'te kayıtlı adresin hangi okulların kayıt alanına düşüyorsa, yerel yerleştirmede öncelikli olarak o okullara yerleşebilirsin.
Kayıt alanı okula olan kuş uçuşu mesafeyle birebir aynı şey değildir: bazen daha uzaktaki bir okul senin kayıt alanındayken, sokağının karşısındaki okul başka bir alana düşebilir. Bu yüzden "eve yakın" varsayımıyla değil, tercih ekranının sana gösterdiği listeyle hareket etmelisin.
Yerel yerleştirmede kaç tercih yapılır?
MEB 2026 yapısında toplam tercih hakkı 20 okuldur ve bunun 5'i yerel yerleştirmeye ayrılmıştır. Yerel bölümün kendi içinde de kuralları vardır:
| Kural | Sınır | Ne anlama geliyor? |
|---|---|---|
| Yerel tercih hakkı | En fazla 5 okul | Toplam 20 tercihin (Yerel 5 + Merkezî 10 + Pansiyonlu 5) yerel ayağı. |
| Kayıt alanı şartı | İlk 3 tercih | Yerel listenin ilk üç sırası ikamet adresinin kayıt alanındaki okullardan seçilmelidir. |
| Aynı türden sınır | En fazla 3 okul | Yerel listede aynı okul türünden üçten fazla okul tercih edilemez; tür çeşitliliği zorunludur. |
| Merkezî tercihin ön koşulu | Yerel önce | Merkezî sınav puanıyla tercih yapabilmek için yerel yerleştirme tercihlerinin tamamlanması gerekir. |
Kontenjan dolduğunda kim öne geçer?
Yerel yerleştirmede sınav puanı kullanılmadığı için, bir okulun kontenjanı talebi karşılamadığında sıralama başka ölçütlerle yapılır. Kılavuzda öne çıkan ölçütler şunlardır:
- İkamet adresi: okulun kayıt alanında oturan öğrenciler önceliklidir; kayıt alanı dışından tercih, ancak kontenjan artarsa değerlendirilir.
- Okul başarı puanı (OBP): ortaokul boyunca elde edilen yıl sonu başarı puanlarının ortalamasıdır ve yerel yerleştirmenin sıralama ölçütüdür.
- Devam-devamsızlık durumu: eşitlik hâlinde devamsızlığı az olan öğrenci öne geçer.
- Yaş: yukarıdaki ölçütler de eşitse yaşça küçük olan öğrenci önceliklidir.
OBP neden yerel yerleştirmede bu kadar önemli?
Merkezî yerleştirmede OBP'nin doğrudan bir ağırlığı yoktur; orada belirleyici olan LGS puanı ve yüzdelik dilimdir. Yerel yerleştirmede ise durum tersine döner: OBP, kontenjanı dolan popüler bir okulda kimin yerleşeceğini belirleyen ana ölçüttür.
Bu, sınavsız hattı düşünen bir öğrenci için sekizinci sınıf karnesinin sınav kadar önemli olduğu anlamına gelir. Sınavsız yerleştirmenin ayrıntıları ve tür bazında hangi okulların bu kanaldan öğrenci aldığı için lise türleri karşılaştırmasına bakabilirsin.
Adres değiştirmek tercihe nasıl yansır?
Kayıt alanı, tercih döneminde e-Devlet'te kayıtlı olan adrese göre belirlenir. Adres değişikliği tercih ekranına yansır; ancak yerleştirme sonrasında yapılan adres değişikliği yerleştirme sonucunu geriye dönük değiştirmez.
Bu nedenle taşınma planı olan aileler, tercih dönemi başlamadan önce adres güncellemesini tamamlamalıdır. Tercih ekranı açıldıktan sonra yapılan değişikliğin listeye yansıyıp yansımadığı mutlaka kontrol edilmelidir — beklenen okulun listede görünmemesinin en yaygın nedeni budur.
Sık sorulan sorular
Yerel yerleştirme nedir, kimler için geçerlidir?
Yerel yerleştirme, merkezî sınav puanı şartı olmadan yapılan, ikamet adresine dayalı liseye yerleştirme kanalıdır. Öğrencilerin büyük bölümü bu yolla liseye yerleşir. Belirleyici olan LGS puanı değil; e-Devlet'te kayıtlı adresinin hangi okulun kayıt alanına düştüğü ve kontenjan dolduğunda okul başarı puanıdır (OBP).
Kayıt alanı nedir ve nasıl öğrenilir?
Kayıt alanı, bir okulun öğrenci kabul ettiği ve MEB tarafından ikamet adreslerine göre tanımlanan coğrafi bölgedir. Kendi kayıt alanını tahmin etmeye çalışmak yerine tercih ekranından görmelisin: sistem, e-Devlet'te kayıtlı adresine göre kayıt alanındaki okulları ayrı işaretleyerek listeler. Kuş uçuşu en yakın okul her zaman kayıt alanında olmayabilir.
Yerel yerleştirmede kaç tercih yapabilirim?
En fazla 5 okul tercih edilebilir ve bu 5 tercihin ilk 3'ü ikamet adresinin kayıt alanındaki okullardan seçilmek zorundadır. Ayrıca yerel listede aynı okul türünden en fazla 3 okul yer alabilir. Yerel tercihler, toplam 20 okulluk hakkın (Yerel 5 + Merkezî 10 + Pansiyonlu 5) bir parçasıdır ve merkezî tercihleri açabilmek için önce tamamlanmalıdır.
Yerel yerleştirmede kontenjan dolarsa kim yerleşir?
Sıralama sınav puanıyla değil, sırasıyla şu ölçütlerle yapılır: okulun kayıt alanında ikamet etme önceliği, okul başarı puanı (OBP), eşitlik hâlinde devamsızlığı az olan öğrenci ve hâlâ eşitlik varsa yaşça küçük olan öğrenci. Bu yüzden sınavsız hattı düşünen öğrenci için ortaokul karnesi belirleyicidir.
Tercih döneminde adres değiştirirsem ne olur?
Kayıt alanı, tercih sırasında e-Devlet'te kayıtlı olan adrese göre belirlenir; adres güncellemesi tercih ekranına yansır. Ancak yerleştirme yapıldıktan sonraki adres değişikliği sonucu geriye dönük değiştirmez. Taşınma planı varsa adres güncellemesi tercih dönemi başlamadan tamamlanmalı, sonrasında beklenen okulların listede göründüğü kontrol edilmelidir.
Not: Taban puanlar, kontenjanlar, takvim ve başvuru koşulları her yıl güncellenir. Karar vermeden önce resmî kaynaklardan güncel bilgiyi teyit et. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır.